Tweejarigen planten zijn bijzonder. Het zijn planten met hun eigen ritme en je hebt er net iets meer geduld voor nodig. In het eerste jaar investeren ze in een stevig wortelstelstel ondergronds en een bladrozet dicht bij de grond. Ze blijven discreet. Na het overwinteren vormen ze in jaar twee een lange bloeistengel en komen ze tot bloei, maken zaden aan en sterven dan af. Maar toch is het daarna niet per se afgelopen. Een deel van het zaad valt op de grond en ontkiemt misschien het volgende jaar. Een ander deel doet niets. Soms verschijnt de plant jarenlang niet en duikt ze vervolgens plotseling weer op.

Veel mensen weten niet dat sommige planten tweejarig zijn. Ook ik begreep eerst niet waarom sommige soorten ‘verdwenen’ in mijn tuin om dan later op een andere plek te ‘verschijnen’. Het loont dan ook om hun bladrozetten te leren herkennen, anders riskeer je ze als onkruid te verwijderen voor ze tot bloei komen. De app Obsidentify kan je hierbij zeker helpen. Hieronder zie je enkele bekende voorbeelden.



Geduld hebben loont want tweejarige planten hebben vaak een lange bloei, ze zijn opvallend door hun grote bloeiwijze. Men noemt ze ook wel structuurplanten in borders, verticale blikvangers als het ware. Ze geven je tuin meer karakter en charme. Door hun onvoorspelbaarheid zorgen ze voor een dynamische tuin die elk jaar weer anders is en dat houdt het boeiend.

Daarenboven zijn deze planten waardevol als voedselplanten voor vele insecten en ook also waardplant voor sommige larven. Hun lange holle bloeistengels zijn ideaal voor overwinterende solitaire bijen en andere insecten die er beschutting in vinden. Ruim je tuin dus zeker niet volledig op en laat de stengels staan tot begin volgende lente. Ze vormen tegelijk een decoratief element in je tuin in de winter en bieden waardevolle zaden voor vogels.

Ik stel je graag enkele wonderbaarlijke tweejarige planten voor.

In de bosrand vinden we één van de bekendste heksenkruiden, met name het giftige vingerhoedskruid (Digitalis purpurea) met zijn prachtige hoge bloemstengels die druk bezocht worden door hommels. Ook in de schaduw kan je een andere tweejarige plant aantreffen, judaspenning (Lunaria annua). Het is een mooie voorjaarsbloeier die in de herfst prachtige doorschijnende zaaddozen heeft, waar de plant zijn naam aan ontleent.

In de volle zon en op droge plekken vind je de imposante koningskaars (Verbascum thapsus), met grijsgroene viltige fluwelen bladeren en hoge bloemenstengel met prachtige gele bloemen. Een paar jaar terug hadden we er eentje van zelfs 2m hoog!

Een andere zonneklopper is de grote kaardenbol (Dipsacus fullonum), een imposante plant die wat aan een distel doet denken met stekels en grote bloemhoofden met veel kleine lichtpaarse bloemen. In de herfst en winter is de grote kaardenbol de favoriete zaadplant van de putter. Ook het wintersilhouet is prachtig met dauw, een laagje sneeuw of vol spinnenwebben. Het is wel een soort die zich sterk kan uitzaaien, maar je kan ze ook makkelijk verplaatsen of weggeven aan vrienden.

De middelste teunisbloem (Oenothera biennis) is niet inheems, maar werd in de 17e eeuw ingevoerd in Europa. Het is een unieke gele nachtbloeier en daardoor een favoriet van vele nachtvlinders. Teunisbloem bloeit lang en kan toch zeker een meter hoog worden. Je ziet de bloemen als het ware prachtig opengaan eind van de namiddag.

Twee van mijn favoriete tweejarige bloeiers zijn damastbloem (Hesperis matronalis) die prachtig en lang paars bloeit en chicorei (Cichorium intybus) met die hemels blauwe bloemen en een stevige penwortel. Wede (Isatis tinctoria) is een kleurstofplant met een mooie gele lentebloei, geplant voor de blauwe kleurstof, het indigo dat men vroeger uit de bladeren haalde.

Een tweejarige die allicht iedereen kent is wilde peen (Daucus carota) die zich goed uitzaait, misschien soms wel iets té goed. Soms vormt die in het eerste jaar al bloemen als de condities gunstig zijn. Een leuk weetje is dat deze schermbloemige in het midden één opvallend donkerrood of paars bloemetje heeft, het zogenaamde 'vliegenlokbloemetje’.

Een pracht van een plant die bij ons ingeburgerd is en je vaak langs stenen muren, voorgevels en in steden terugvindt is de stokroos (Alcea rosea). In ‘theorie’ is dit ook een tweejarige maar in de realiteit zal die vele jaren achter elkaar bloeien en zich gedragen als een vaste plant. Dit geldt ook voor het mooie roze muskuskaasjeskruid (Malva moschata).

Of een tweejarige plant daadwerkelijk tot bloei komt, hangt af van verschillende omstandigheden. De hoeveelheid zon, de beschikbare ruimte, de bodem, vochtigheid en temperatuur spelen allemaal een rol. Ook de winter en het verloop van het voorjaar kunnen bepalend zijn. Een plant kan dus wel aanwezig zijn, maar als het ware nog wachten op het juiste moment om te bloeien. Ze reageren op hun omgeving.

Wil je toch net iets meer voorspelbaarheid en elk jaar bloemen van je tweejarigen, zaai of plant ze dan twee jaar na elkaar, deze planten zullen elkaar afwisselen qua bloei en met wat geluk uitzaaien voor veel bloemenpracht. Maar laat je zeker ook verrassen. Planten houden zich niet altijd aan onze planning en in een natuurlijke tuin is die onvoorspelbaarheid net leuk. Zo bepalen de planten zelf de tuininrichting met je mee.

Sommige tweejarigen zijn blijvers, andere verdwijnen tijdelijk en nog andere nemen tijdelijk hun plaats in. Dat maakt tuinieren spannend. Daarom is het ook zo boeiend om een tuin over meerdere jaren te bekijken. Eén seizoen vertelt maar een deel van het verhaal. Wat vandaag een mislukking lijkt, kan volgend jaar zomaar een verrassing worden. De natuur weet het toch nog altijd het best.