Pootafdrukken in de tuin
13-03-2026
Ik ben gefascineerd door biodiversiteit en door wilde dieren, groot en klein. Tegelijk ben ik al mijn hele leven een grote hondenfan. Sinds mijn 8e hebben wij honden, meestal grote honden – large en extra large tussen de 35 en 60kg - soulmates die deel uitmaken van de familie.
Vaak hoor ik van klanten: ‘Een bloemenweide kan niet want onze hond zou het lange gras platlopen’, of ‘Vogels voederen is een risico want onze kat jaagt erop’, of nog ‘Mulch leggen is geen optie met onze kippen want ze scharrelen alles weg.’ En daar is inderdaad wat voor te zeggen.
Uiteraard hebben huisdieren impact op je tuin, en dus ook op een ecologische tuin. Onze beauceron Uma genoot er als puppy van om onze kersverse krokussen één voor één weg te happen - bye bye eerste lente bloei. Als ik plant, komt ze graag tegen mij aan zitten juist op het plantje dat ik zonet liefdevol en zorgvuldig geplant heb. In droge zomers getuigen bruine vlekken in het gazon van plasjes. En wanneer onze woelmuispopulatie hun kopje boven het gras uitsteekt, gaat Uma enthousiast aan het graven. Ze vindt het ook heerlijk om op koele schaduwrijke hoekjes op de zachte bodembedekkers te gaan liggen.
Om de één of andere redenen lokt de zang van de zwarte specht en de bosuil steevast geblaf uit, alle andere vogels mogen zingen zoals ze gebekt zijn. Gelukkig lijkt het de uil en specht niet te deren, want die horen we dagelijks. Leg het maar eens uit dat je voor een 1000-soorten tuin gaat aan een waker met een eigen instinct.
Elke hond is natuurlijk anders en kan dus in meer of mindere mate impact hebben. Uma volgt meestal netjes de gazonpaadjes, tenzij een balletje in de bloemenweide belandt. Ze weet dat ze niet in de moestuin mag. Hier en daar zal er eens een plantje sneuvelen of wat lang gras platvallen maar dat valt prima mee. En een nieuw gat in lang gras valt ook veel minder op dan in een strak gazon. Het weerhoudt ons niet onze tuin in te richten zoals we willen.
Toch een compromis. We hebben onze hele tuin omheind met draad weliswaar met egelpassages en kleine doorgangen, want met een bos vol wild als buur zou het anders wat moeilijk zijn om Uma’s nieuwsgierigheid te bedwingen.
Ik ga als vrijwilliger mijn 4e jaar in bij het dierenopvangcentrum Creaves andenne. Wat gewonde vogels betreft staan katten in de top 3 oorzaken. Hun jachtinstinct is moeilijk in te tomen, ook kikkers en muizen behoren tot de slachtoffers, al is dat laatste voor sommigen eerder een voordeel.
Voeder dus steeds vogels op hoogte en op een open plek zodat je kleine jager niet ongemerkt dichtbij kan sluipen. Voorzie in je tuin voldoende beschutting van struiken en haagplanten, zodat vogels een vluchtroute hebben. Stekelige soorten zoals meidoorn, sleedoorn, hulst en hondsroos zijn daarbij bijzonder efficiënt. Sommige mensen binden hun kat een belletje aan zodat prooidieren gewaarschuwd worden of houden hun jagers preventief meer binnen in de periode dat jonge vogels uitvliegen.Blijkbaar lopen katten niet graag op bodembedekkers en houtsnippers, dus dat kan enigzins katwerend werken. Ook planten met een citroengeur (citroengeranium, citroentijm, citroenmelissen en citroenverbena) zouden helpen. Kattenkruid daarentegen bevat nepetalacton, een stofje waar veel katten euforisch van worden dus daar kan je een aantrekkelijk kattenhoekje creëren als je ze wil lokken. Ook gamander, steenanjer en vetmuur hebben dat effect. Dat geeft het principe van ‘de juiste plant op de juiste plaats’ nog een extra dimensie. Rollen, kopjes geven, kwijlen, sprintjes trekken — het hoort er allemaal bij maar leidt soms ook tot geplette plantjes. Ze houden van naakte aarde dus een moestuinbak en -bed scherm je best af.
Tegenwoordig hebben steeds meer mensen free-roaming kippen in de tuin en daar zijn goede redenen voor. Kippen eten slakken en kunnen ingezet worden als natuurlijke ongediertebestrijding. Het zijn mini-composteermachines, hun mest is waardevol op de composthoop en ze geven natuurlijk ook dagelijks lekkere verse eitjes. Die eierschaal kan je trouwens gebruiken voor kalk-minnende plantjes. Je kan bladeren en snoeiafval in de kippenren gooien en zij zorgen voor het verhakselen en versnipperen. Niets zo makkelijk. Kippen als onbetaalde tuinmedewerkers, dat is toch geweldig - en het is ook nog eens gezellig!
Maar … er is ook een keerzijde: hun constante scharrelgedrag kan grote ravage aanrichten in je beplanting. Ze eten vele jonge plantjes op of scharrelen de wortels kapot. Het is dus best hun loopruimte te beperken of te wachten tot de plantjes groot en robuust genoeg zijn zodat hun schade binnen de perken blijft. In een ecologische tuin heb je best veel spontane vegetatie – aka onkruid – het is dus niet evident om te verwachten dat kippen het onderscheid zullen maken van wat jij wel en niet wilt behouden. Ook als je een bloemenweide inzaait is het verstandig ze weg te houden want ze zijn dol op zaden. Het is dus kwestie van ze ‘gecontroleerd’ in te zetten.
Zodra je een hond, kat of kip toevoegt aan je ecologische paradijs, verandert je tuin van een harmonieus ecosysteem in een levend experiment. Een ecologische tuin draait om samenwerking met natuurlijke processen. Huisdieren zijn in zekere zin… ook natuurlijke processen. Alleen iets enthousiaster.
Een tuin waar dieren vrij kunnen bewegen is levendiger, speelser en vaak zelfs robuuster. Door slim te ontwerpen — zones, sterke beplanting, natuurlijke afscheidingen — kun je een plek creëren waar zowel biodiversiteit als je huisdieren floreren. En uiteindelijk is dat misschien wel de essentie van duurzaam tuinieren: niet streven naar perfectie, maar naar samenleven.
Reacties
- Interessant. Onze jachthond houdt van paden. Als hij een nieuwe looproute kiest en het is mogelijk leggen wij er boomschors. Zo weet hij dat hij daar mag lopen, dat wij het ok vinden. Er zijn 9 paden in de tuin die in grote bogen in verbinding staan met elkaar. Super voor de hond en ook heel mooi en goed voor ons (Veerle)
- Zalig Veerle, wat een leuk concept, dank om te delen. Je jachthond beslist zo mee de inrichting, dat is pas teamwork! Als je op sociale media zit, post zeker een foto op onze Facebook of Instagram pagina! (An IMBY)
Geef een reactie