Bij ecologische tuinen vertrek ik vooral vanuit mijn achtergrond als bioloog. Mijn drijfveer bij het inrichten van groene ruimtes is het creëren van meerwaarde voor de lokale biodiversiteit: een rijk palet aan inheemse planten, een mozaïek van verschillende habitats en een verticale gelaagdheid in de vegetatie. Het doel is een groene oase te creëren waar wij als mens van genieten, maar die tegelijk – op kleine schaal – een betekenisvolle bijdrage levert aan de natuur. Zo kan elke natuurlijke tuin een schakeltje vormen binnen een groter groen netwerk.

Tuin- en landschapsarchitectuur is een vak apart. Het vraagt ruimtelijk inzicht, gevoel voor esthetiek en zichtassen, en tekenvaardigheden die ik waarschijnlijk nooit volledig zal beheersen. Toch laat ik me er graag door inspireren. Tijdens de jaarovergang raakte ik geboeid door een aantal boeken van invloedrijke figuren die elk hun eigen bijdrage leverden in de tuinbeweging, al dan niet natuurlijk. In deze blog deel ik graag enkele inzichten – en met elk boek dat je leest, ontdek je er weer nieuwe die nog klaarliggen.

Het boek De tuin is een proces. 100 jaar tuinen Mien Ruys (1924-2024) belicht het levenswerk van deze toonaangevende Nederlandse tuinontwerpster. Ruys is een pionier in het gebruik van vaste planten, niet langer als louter decoratie, maar als volwaardige bouwstenen van een tuinontwerp. Haar werk wordt gekenmerkt door heldere ruimtelijke structuren: strakke lijnen, maatvoering en herhaling, waarin vaste planten ordelijk en doordacht werden ingezet.

Door sterke combinaties crëert ze rust en samenhang, terwijl bloei, bladstructuur en seizoensverandering voor dynamiek zorgen. Ze stemt als één van de eersten haar beplantingen zorgvuldig af op standplaats, onderhoud en duurzaamheid, waardoor ze ook op lange termijn functioneren. Haar tuinen zijn toegankelijk voor een breed publiek: de combinaties zijn reproduceerbaar en haar proeftuinen fungeren als een levend leerboek.


Dedemsvaart proeftuinen van Mien Ruys © Conny Den Hollander

Het werk van Mien Ruys vormt een belangrijke basis voor wat in de jaren 80 door Piet Oudolf en de Dutch Wave verder ontwikkeld wordt. Hier verschuift de focus voelbaar van strakke structuur naar ecologie en beleving. De ordening in lijnen en vakken maakt plaats voor een meer naturalistische benadering, waarin planten worden gekozen op basis van hun volledige levenscyclus. Textuur, zaadhoofden en winterbeeld krijgen evenveel aandacht als bloei, waardoor de tuin ook buiten het bloeiseizoen betekenisvol blijft. Structuur zit niet langer in lijnen en vakken, maar in de beplanting zelf.

Oudolf werkt met grote, ecologisch geïnspireerde plantgemeenschappen, gebaseerd op natuurlijke systemen. Hij kiest bij voorkeur voor soorten en cultivars die dicht bij hun wilde oorsprong staan: planten met een natuurlijke groeivorm en stevige stengels. Deze zijn voorspelbaarder, ecologisch waardevoller en passen beter in gemengde, naturalistische beplantingen. Beplantingen worden meer landschappelijk, de tuin oogt wilder maar is toch zorgvuldig gecomponeerd. Het resultaat is een esthetiek die dicht bij de natuur staat, zonder echt ‘wild’ te zijn. Volgens mij moet dat ook kunnen met inheemse plantengemeenschappen en het exploreren waard.

“Herhaling van planten geeft ritme en samenhang; het maakt van losse delen één geheel.”


Piet Oudolf tuinen: Hauser & Wirth, Somerset © Green Inspiration & Museum Voorlinden

Ik ben fan van de visie van Gilles Clément. Het belang van deze invloedrijke Franse landschapsarchitect ligt minder in een herkenbare ontwerpstijl maar meer in een fundamentele mentaliteitsverandering. Met het concept Tuinen in beweging (1991) toont hij aan dat spontane vegetatie, zaadverspreiding en dynamiek geen problemen zijn die bestreden moeten worden, maar juist de essentie vormen van een levende tuin.

De tuinier wordt bij Clément een begeleider die samenwerkt met natuurlijke processen in plaats van ertegenin te gaan. In zijn idee van het Derde landschap (2004) benadrukt hij het belang van verwaarloosde en wilde plekken – ruigtes, braakliggende terreinen, bermen, dijken en verlaten industriële zones. Net deze gebieden zijn cruciaal voor biodiversiteit, omdat ze grotendeels vrij zijn van menselijke controle en ruimte laten voor spontane natuur. Clément waardeert vooral processen en dynamiek, en is minder gefocust op individuele soorten.

“Doe zoveel mogelijk mét de natuur, en zo min mogelijk tégen." (vertaalde quote)


Tot slot stootte ik eerder toevallig op het werk van Louis Le Roy en zijn boek Natuur inschakelen, natuur uitschakelen (1970), die een eigenzinnige positie inneemt. Bij hem staat het loslaten van het ontwerp centraal. De mens is geen ontwerper, maar hooguit een aanzetgever. Landschap ontwikkelt zich volgens Le Roy het best via zelforganisatie, over zeer lange tijdschalen. Zijn Ecokathedraal in Mildam is een levend, dynamisch kunst- en landschapsproject waar door middel van hergebruik en stapelen van bouwmateriaal zonder cement continu aan verder gebouwd wordt. Het is een werk dat nooit af is en zich blijft ontwikkelen. Hij gelooft dat biodiversiteit, complexiteit en schoonheid ontstaan uit tijd, chaos en menselijke bescheidenheid.


Ecokathedraal Mildam (c) https://leroytuin.nl/ & Screennoord


In ons werk, laat ik me inspireren door deze en andere voorbeelden maar tracht zovele mogelijk met inheemse vegetatie te werken. Het blijft een boeiend proces. Elke tuin is uniek. Heb jij interesse om je bestaande tuin wat natuurlijker in te richten, of ben je net verhuisd en wil je graag met je tuin aan de slag, neem zeker contact met ons op voor tuinplan of beplantingsplan van bepaalde zone. Of boek een online sessie ecologisch advies of een tuinbezoek om inspiratie op te doen wat bij jou mogelijk is.